X
تبلیغات
رایتل

اثبات برتری امیرمونان علی بن ابیطالب(ع)

1389,09,23 ساعت 05:27


فصل 1 استدلال به آیه مباهله در برترى امام على علیه السّلام بر همگان به جز رسول اکرم صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم‏
                        اثبات برترى حضرت امیر مؤمنان علیه السلام، ص: 39
آنان که مى‏گویند امیر المؤمنین على علیه السّلام از همه پیامبران پیشین و همه مردم بجز پیامبر هدایت محمد علیه و آله السلام برتر است، چنین استدلال مى‏کنند:
برترى رسول خدا صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم بر همه انسانها، با دلایلى که همه دشمنان در مقابل آن سر تسلیم فرود مى‏آوردند، ثابت است. از جمله این دلایل دو سخن پیامبر اکرم صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم است. ایشان فرمود: «من گرامیترین انسانها هستم» «1» و نیز فرمود: «من سرور فرزندان آدم هستم و هیچ فخرى نیست». «2» و چون ثابت گردید که ایشان برترین انسانهاست، مسلما امیر المؤمنین صلوات اللَّه علیه از نظر فضیلت در مرتبه بعد از ایشان‏
                        اثبات برترى حضرت امیر مؤمنان علیه السلام، ص: 40
قرار مى‏گیرد، چه اینکه خود پیامبر اکرم صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم بر این مطلب راهنمایى نموده و براى اثبات آن دلیل و برهان اقامه کرده است. یکى از آن براهین چنین است: آن هنگام که پیامبر صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم مسیحیان نجران را به مباهله فرا خواند تا حق خویش را آشکار سازد و براى پیامبرى‏اش برهان بیاورد و براى آنان ثابت کند که مخالفت آنها با وجود اقامه برهان از سر دشمنى و عناد بوده، على علیه السّلام را همرتبه خویش قرار داد و حکم کرد که او همتا و به منزله نفس اوست. ایشان مرتبه فضیلت على علیه السّلام را از خود پایین‏تر نیاورد. بلکه برابر خویش قرار داد. پیامبر صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم در آن هنگام این آیه را از جانب پروردگار متعال در این باره تلاوت کرد و شهادت داده و تأکید نمود:
فَمَنْ حَاجَّکَ فِیهِ مِنْ بَعْدِ ما جاءَکَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعالَوْا نَدْعُ أَبْناءَنا وَ أَبْناءَکُمْ وَ نِساءَنا وَ نِساءَکُمْ وَ أَنْفُسَنا وَ أَنْفُسَکُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْکاذِبِینَ «1».
 «پس هر که در این باره پس از دانشى که تو را حاصل آمده، با تو محاجّه کند، بگو: بیایید پسرانمان و پسرانتان و زنانمان و زنانتان و نفسهایمان و نفسهایتان را فراخوانیم، سپس مباهله کنیم و لعنت خدا را بر دروغگویان قرار دهیم.» سپس ایشان حسن و حسین علیهم السّلام که ظاهر واژه ابناء بر این دو
                        اثبات برترى حضرت امیر مؤمنان علیه السلام، ص: 41
صدق مى‏کند و فاطمه سلام اللَّه علیها که منظور از نساء در این آیه ایشان مى‏باشد و امیر المؤمنین على علیه السّلام که مقصود از نفس در آیه اوست را براى مباهله فرا خواند. «1» به طور قطع مى‏دانیم که منظور ایشان از نفس، چیزى همانند خون و هوا و غیره که قوام پیکره مادى انسان به آن است؛ نیست و همچنین مقصود ایشان از جمله ندع انفسنا و انفسکم خود ایشان نمى‏باشد چرا که درست نیست انسان نفس خود را به سوى خویش یا دیگرى فرا خواند. تنها چیزى که باقى مى‏ماند اینست که منظور ایشان از کلمه «نفس» رساندن معنى همتا، مثل و نظیر است مراد کسى است که در عزت، کرامت، محبت، ریاست، ایثار، بزرگى و جلالت در نزد خداوند سبحان جایگاهى چون خود او داشته باشد «2»، بر اساس همان اعتقادى که خداوند واجب کرده و بندگانش را به آن ملزم نموده است.
اگر هیچ دلیل دیگرى وجود نمى‏داشت که حاکى از برترى پیامبر صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم بر امیر المؤمنین على علیه السّلام باشد همین اشاره پیامبر صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم (که فرمود: ندع انفسنا و انفسکم) دلالت بر تساوى آنها هم در فضیلت و هم در رتبه مى‏کرد. اما دلایل دیگرى موجود است که حضرت ختمى مرتبت صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم را از این تساوى خارج مى‏کند و برترى على علیه السّلام بر سایر افراد بشر به مقتضاى این مسأله باقى مى‏ماند.
                        اثبات برترى حضرت امیر مؤمنان علیه السلام، ص: 43
فصل 2 استدلال از طریق این مطلب که پیامبر صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم دوستى و محبت على علیه السّلام را دوستى خود و خشم و کینه‏ورزیدن با على علیه السّلام را خشم و کینه‏ورزیدن با خود و جنگ با على علیه السّلام را جنگ با خود قرار داده است.
                        اثبات برترى حضرت امیر مؤمنان علیه السلام، ص: 45
یکى از دلایل برترى امیر المؤمنین على علیه السّلام این است که پیامبر اکرم صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم احکام ولایت على علیه السّلام را با احکام ولایت خویش یکسان قرار داده «1» و حکم دشمنى با او را به مثابه دشمنى با خود بیان داشته است، «2» حکم کرد که هر که با على علیه السّلام بجنگد، چنان است که با من جنگیده است «3» و میان خودش و او در هیچ امرى تفاوتى قائل نشد و در باره بغض و دوستى با على علیه السّلام نیز به همین گونه حکم کرد. «4».
همچنین ما به طور قطع مى‏دانیم که ایشان این حکم را به خاطر تمایل و علاقه به على علیه السّلام قرار نداده بلکه آن را بنا بر استحقاق و شایستگى او و لزوم اجراى عدالت در داورى بیان داشته است.
و چون حکم بر این امر بدین گونه است که ما بیان کردیم، باید
                        اثبات برترى حضرت امیر مؤمنان علیه السلام، ص: 46
امیر المؤمنین علیه السّلام در فضیلتى که در خلال بحث برایش ثابت شد، در همان مرتبه پیامبر اکرم صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم باشد و الا (در این عبارت) هیچ وجهى در فضیلت و برترى براى او نیست؛ و این مطلب مانند همان مطلبى است که در استدلال اول بیان کردیم. بنا بر این پیامبر اکرم صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم و امام على علیه السّلام در هر زمینه‏اى باید با یک دیگر برابر باشند جز فضایلى که به واسطه دلیلى خاص از این حکم خارج مى‏شوند و به اعمال و قرب ویژه ایشان اختصاص دارد. بنا بر آنچه یادآور شدیم پیامبر امورى را که به امیر المؤمنین و یا خودش عطا شده به وى نسبت نداده است، بلکه بر فضیلتى که هر دو در آن مساویند جدا از موارد خاص، تکیه کرده است.
                        اثبات برترى حضرت امیر مؤمنان علیه السلام، ص: 47
فصل 3 استدلال به حدیث مرغ بریان‏
                        اثبات برترى حضرت امیر مؤمنان علیه السلام، ص: 49
یکى دیگر از دلایل برترى امیر المؤمنین على علیه السّلام روایتى است که هم شیعه و هم اهل سنت آن را نقل کرده‏اند. پیامبر صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم خطاب به خداوند عرض کرد: «خداوندا! محبوبترین آفریدگانت را پیش من بیاور تا با من از این مرغ بریان بخورد.» در آن هنگام على علیه السّلام وارد شد و چون چشم پیامبر صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم به على علیه السّلام افتاد، فرمود: «پیش من بیا»! «1» که مقصود ایشان از این سخن این است که على علیه السّلام محبوبترین آفریدگان پیش خدا و در نظر او است.
ما مى‏دانیم که محبت خداوند نسبت به آفریدگانش در واقع پاداش، بزرگداشت، تجلیل و تعظیم او براى آنان است و به گونه‏اى عام که اطفال، حیوانات، بلا دیدگان و دیوانگان را در بر بگیرد بکار
                        اثبات برترى حضرت امیر مؤمنان علیه السلام، ص: 50
برده نمى‏شود، زیرا گفته نمى‏شود: خداوندا اطفال و حیوانات را دوست دارد، تا چنین برداشت شود که آنها مستحق ثواب هستند. و همچنین محبت خداوند به نظر تمام یکتا پرستان مانند طبایع انسانى نیست که به موجب تمایل به خواسته‏ها و لذت بردن از اشیاء باشد.
و چون ثابت گردد که امیر المؤمنین على علیه السّلام محبوبترین آفریدگان در پیشگاه خداوند متعال است، روشن مى‏شود که او بیشترین پاداش را در پیشگاه خداوند دارست و گرامیترین مردم در نظر حضرت بارى است. و این مطلب فقط بدین خاطر است که او از همه مردم داراى کردارى برتر و پسندیده‏تر بوده و بالاترین رتبه عابدان دار است.
عمومیت عبارت «محبوبترین آفریدگان در پیش خدا»، همان گونه است که تفسیرش را بیان کردیم؛ و نیز گفتیم که على علیه السّلام از تمام پیامبران و ملائکه و در مرتبه پایین‏تر از اینان، از دانشمندان نیز افضل است. و اگر دلیل خاصى حضرت ختمى مرتبت صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم را از این عمومیت خارج نمى‏کرد، ظاهر کلام چنان بود که على علیه السّلام از پیامبر نیز افضل و برتر بود ولى به خاطر مقام و فضیلت پیامبر اکرم صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم که نه کسى مى‏تواند مشمول آن قرار گیرد و نه ادعاى آن را بکند، ایشان از این عمومیت بیرون مى‏باشد
                        اثبات برترى حضرت امیر مؤمنان علیه السلام، ص: 51
فصل 4 استدلال بر برترى امیر المؤمنین على علیه السّلام در دنیا بنا بر مقام ایشان در قیامت‏
                        اثبات برترى حضرت امیر مؤمنان علیه السلام، ص: 53
پاره‏اى از روایات که در این باره به صورت واضح و گسترده رسیده و رجال حدیثى شیعه و سنى همگى بالاتفاق آنها را از پیامبر اکرم صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم نقل کرده‏اند، عبارت‏اند از: امیر المؤمنین على علیه السّلام به همراه پیامبر صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم سرپرستى حوض (کوثر) را عهده‏دار است، «1» او لواى حمد را در پیش روى پیامبر به سوى بهشت خواهد برد، «2» او قسمت‏کننده بهشت و دوزخ است، «3» و هم اوست که در قیامت به همراه پیامبر صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم از پلکان منبرى که به خاطر او براى بازگشت (به سوى خدا) نصب شده، بالا مى‏رود و پیامبر اکرم صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم بر فراترین پله آن و امیر المؤمنین على علیه السّلام یک پله پایین‏تر از ایشان و پیامبران صلوات اللَّه علیهم در پله‏هاى پایین‏تر
                        اثبات برترى حضرت امیر مؤمنان علیه السلام، ص: 54
مى‏نشینند. آن گاه وى فرا خوانده مى‏شود و جامه دیگرى بر او پوشانده مى‏شود. «1» هیچ کس از پل صراط نمى‏گذرد مگر اینکه از جانب امیر مؤمنان على بن ابى طالب علیه السّلام جواز رهایى از آتش داشته باشد. «2» در آن روز فرزندان او که همان امامان ابرارند، اصحاب اعراف هستند. «3» مانند این روایات آن قدر فراوان است که اگر آنها را بیاوریم بحث به درازا مى‏کشد و به همان اندازه سخن را پراکنده مى‏سازد.
هر کس به روایات اهل سنت توجه کند و کتب حدیثى شیعه را تورّق نماید و یا راویان هر دو فرقه را ببیند و آثارشان را بررسى کند، هیچ شکى در ظهور این احادیث و اتفاق فریقین بر صحت و قبول آنها به خود راه نمى‏دهد.
و به تحقیق ثابت شده است که قیامت محل کیفر و پاداش است و ترتیب درجات و درکات آن بستگى به کردار افراد دارد.
دلیل این مطلب که امیر المؤمنین على علیه السّلام از همه مردم در اعمال و رفتار برتر است این است که مضمون این روایات پیشگامى امیر المؤمنین (صلوات اللَّه و سلامه علیه) را بر همه مردم جز رسول خدا صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم در مقام کرامت و پاداش بالاى ایشان مى‏رساند.
                        اثبات برترى حضرت امیر مؤمنان علیه السلام، ص: 55
فصل 5 استدلال به روایات شیعه بر برترى امام على علیه السّلام‏
                        اثبات برترى حضرت امیر مؤمنان علیه السلام، ص: 57
اما روایاتى که فقط امامیه بدانها استدلال مى‏کنند، به جهت آنکه از طریق ایشان و امامان آنها رسیده، فراوان و در نزد دانشمندان ایشان معروف است. این روایات در اصول و تصنیفات حدیثى آنها به صورتى واضح و گسترده پخش گردیده است.
یکى از این روایات سخن امام جعفر صادق علیه السّلام است که مى‏فرماید: به خدا سوگند اگر على بن ابى طالب (صلوات اللَّه علیه) آفریده نمى‏شد، براى فاطمه دختر رسول خدا صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم همتایى از میان مردم نبود. «1» و این سخن ایشان که مى‏فرماید: «با اینکه یوسف فرزند یعقوب پیامبرى صدیق مى‏باشد، و تا ابراهیم خلیل علیه السّلام همه نیاکانش پیامبر
                        اثبات برترى حضرت امیر مؤمنان علیه السلام، ص: 58
بودند، ولى به خدا سوگند پدرم امیر المؤمنین على بن ابى طالب علیه السّلام از او برتر بود». و سخن ایشان آن‏گاه که در باره امیر المؤمنین على علیه السّلام از ایشان پرسیده شد که «جایگاه على علیه السّلام نسبت به پیامبر صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم چگونه بود؟» ایشان فرمود: «میان او و پیامبر صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم جز مقام رسالت، هیچ برترى دیگرى نبود». «1» مانند این روایت از پدر ایشان، امام محمد باقر و از امام کاظم و امام حسن عسگرى علیهم السّلام نیز نقل شده است.
در آثار و اخبار مشهور همه امامان تصریح شده است که «اگر رسول خدا صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم و امیر مؤمنان على بن ابى طالب علیه السّلام نبودند، خداوند نه آسمان و زمین را مى‏آفرید و نه بهشت و دوزخ را» «2» این مطلب برترى پیامبر صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم و على علیه السّلام را مى‏رساند، به جهت اعمالى که انجام داده‏اند، و گویاى اینست که خلائق در رسیدن به مصالحشان به شناخت و اطاعت از ایشان و تکریم و تجلیل آنها وابسته‏اند.
                        اثبات برترى حضرت امیر مؤمنان علیه السلام، ص: 59
فصل 6 استدلال به روایات اهل سنت‏
                        اثبات برترى حضرت امیر مؤمنان علیه السلام، ص: 61
اهل سنت از طریق جابر بن عبد اللَّه انصارى و ابو سعید خدرى (رحمهما اللَّه تعالى) از پیامبر صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم روایت مى‏کنند که ایشان فرمود:
 «على برترین انسانهاست». «1» و این عبارت در موضوع مورد اختلاف نصّى صریح است.
از عایشه روایت شده که روزى پیامبر صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم فرمود: «سرور عرب را به پیش من فراخوانید». عایشه عرض کرد: «مگر شما سرور عرب نیستید؟» ایشان فرمود: «من سرور آدمیانم و على علیه السّلام سرور عرب است». «2» ایشان على علیه السّلام را در برترى بر مردم برابر خود قرار داد و میان خود و او واسطه‏اى قرار نداد، از این نظر او در فضیلت با پیامبر صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم‏
                        اثبات برترى حضرت امیر مؤمنان علیه السلام، ص: 62
برابر است. از عایشه، به سندى که مورد قبول محدثان است، روایت شده که پس از پیروزى امیر المؤمنین على علیه السّلام بر خوارج و کشتن آنها، وى در مورد آنان گفت: «آنچه میان من و امیر مؤمنان على بن ابى طالب علیه السّلام گذشته مرا از گفتن آنچه که در باره او و خوارج از رسول خدا صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم شنیده‏ام، باز نمى‏دارد؛ شنیدم که پیامبر صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم فرمود: «آنان (خوارج) بدترین خلق و مردمند که آنها را بهترین خلق و مردم مى‏کشد». «1» از جابر بن عبد اللَّه انصارى روایت کرده‏اند که او مى‏گفت:
 «على علیه السّلام سرور انسانهاست و در این مورد جز کافر کسى تردید نمى‏کند». «2» در این باب اخبار و روایات فراوانى موجود است که در آنچه ما به اثبات آن همت گماشتیم کفایت مى‏کند، و بر این احتجاج به هر یک از آنها وجهى وجود دارد و اصل در آنها همان روشى است که ما بیان کردیم، و اللَّه ولى التوفیق.
                        اثبات برترى حضرت امیر مؤمنان علیه السلام، ص: 63
فصل 7 استدلال بر افضل بودن على علیه السّلام به واسطه جهاد و کوشش ایشان‏
                        اثبات برترى حضرت امیر مؤمنان علیه السلام، ص: 65
بیشتر اهل نظر، برابرى فضیلت یک شخص بر دیگران، بر سه روش تکیه مى‏کنند: نخست: اعمال آشکار؛ دوم: شنیدن اخبار و حکایاتى که گویاى اندازه ثواب افراد باشد و آنچه گفته‏ها بر آن دلالت دارد؛ سوم: منافعى که به وسیله اعمالش به دین مى‏رساند.
پاره‏اى از روایاتى را که مبین اندازه ثواب آن حضرت بود، در پیش بیان کردیم. اما در باره اعمال ظاهر آن حضرت باید گفت: اعمال نیک آشکارى که از امیر المؤمنین صلوات اللَّه علیه نقل شده، براى هیچ کس روایت نشده است.
از آنجا که اسلام تمامى مصالح بشر را ملحوظ داشته، بهترین ادیان است. و به همین دلیل سعى در تأیید دستورات آن از افضل اعمال محسوب مى‏شود. علاوه بر این، اندیشمندان اجماع دارند که دستورات اسلام بهترین احکام است و عمل به آنها افضل اعمال است. و کلام مخالفین در باره آیه شریفه کُنْتُمْ خَیْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ‏
                        اثبات برترى حضرت امیر مؤمنان علیه السلام، ص: 66
که آن را بر تمام امت اسلامى حمل مى‏کنند نیز تأکید همین دلیل است. اما اثبات برترى آن حضرت در منفعت رسانى به دین به دو صورت امکان‏پذیر است:
نخست: بیشتر معتزله برترى پیامبر صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم را بر پیامبران پیشین به کثرت تصدیق‏کنندگان و پیروان دین و شریعت ایشان نسبت به امتهاى قبل دانسته‏اند.
و از آنجا که تثبیت شریعت اسلام با یارى رساندن به پیامبر صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم و به خاطر سهمى که براى امیر المؤمنین على علیه السّلام در آن بر شمردیم میسر گردیده، نفع و پاداشى که به او مى‏رسد موجب برترى و فضیلت ایشان بر همه امتهاى پیشین و آیندگان مى‏شود.
دوم: چون ثابت شد که امت اسلامى برحق‏ترین امم از میان سایر امتهاست، ثابت مى‏شود و منفعتى که از اسلام به این امت رسیده که پیامبر آن را آورده به دیگران نرسیده است. و از آنجا که این نفع به مدد و کمک امیر المؤمنین على علیه السّلام به مسلمانان رسیده است، همان فضیلتى که براى پیامبر صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم از جانب پروردگار محقق گردید، براى على علیه السّلام نیز ثابت مى‏شود. و این مطلب بر مبناى قواعدى بود که این گروه در برترى افراد دارند و در آن فضیلت شخص را بر پایه نفع عام و زیادى معتقدان به مذهب او مى‏دانند.
و اللَّه ولى التوفیق، و صلّى اللَّه على سید رسله محمّد النّبى و آله و سلّم تسلیما کثیرا

del.icio.us  digg  newsvine  furl  Y!  smarking  segnalo